การกั้นผนังห้องน้ำปัจจุบันเปลี่ยนจากการก่ออิฐฉาบปูนมาใช้ระบบผนังเบากันมากขึ้น โดยเฉพาะในโครงการคอนโดมิเนียม อาคารพาณิชย์ หรือการต่อเติมห้องน้ำบนชั้น 2 ของบ้านพักอาศัยที่โครงสร้างพื้นไม่สามารถรับน้ำหนักผนังก่ออิฐมวลหนักได้
วัสดุ 2 ชนิดที่มักจะถูกนำมาเปรียบเทียบกันมากที่สุดสำหรับงานกั้นผนังห้องน้ำระบบผนังเบาคือ แผ่นยิปซั่มกันชื้น กับ แผ่น XPS Backer Board ในบทความนี้ piases จะพาไปทำความเข้าใจคุณสมบัติเชิงลึกของวัสดุแต่ละประเภท ที่จะช่วยให้เจ้าของบ้านและผู้รับเหมาตัดสินใจเลือกใช้ได้อย่างถูกต้องและไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการรื้อซ่อมแซมในอนาคต
แผ่นยิปซั่มกันชื้น กับ แผ่น XPS Backer Board ต่างกันอย่างไร
ความแตกต่างพื้นฐานระหว่าง แผ่นยิปซั่มกันชื้น กับ แผ่น XPS Backer Board อยู่ที่องค์ประกอบหลักของแกนกลางและโครงสร้างพื้นผิว
แผ่นยิปซั่มกันชื้นพัฒนามาจากแผ่นยิปซั่มบอร์ดทั่วไปโดยการเติมสารลดการดูดซึมน้ำเข้าไปในเนื้อแร่และเคลือบกระดาษปิดผิวให้ทนความชื้นได้สูงขึ้น ในขณะที่ XPS Backer Board ถูกออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อเป็นแผ่นรองรับการปูกระเบื้องในพื้นที่เปียกน้ำโดยตรง ใช้แกนกลางเป็นโฟมพอลิสไตรีนอัดขึ้นรูปชนิดเซลล์ปิดที่ไม่ดูดซึมน้ำร้อยเปอร์เซ็นต์และเสริมความแข็งแรงด้วยปูนซีเมนต์โพลิเมอร์ร่วมกับตาข่ายไฟเบอร์กลาส
ความต่างทางวิศวกรรมของวัสดุทั้ง 2 ชนิดส่งผลโดยตรงต่ออายุการใช้งานเมื่อต้องเผชิญกับน้ำขัง ไอน้ำ และแรงดึงรั้งจากน้ำหนักกระเบื้อง
แผ่นยิปซั่มกันชื้น
แผ่นยิปซั่มกันชื้นผลิตขึ้นจากแกนกลางที่เป็นแร่ยิปซั่มหรือแคลเซียมซัลเฟตไดไฮเดรต นำมาผสมเข้ากับสารเติมแต่งกลุ่มซิลิโคนหรือแวกซ์เพื่อลดอัตราการดูดซึมน้ำของเนื้อปูนยิปซั่ม จากนั้นประกบปิดทั้งด้านหน้าและด้านหลังด้วยกระดาษเหนียวชนิดพิเศษที่ผ่านกระบวนการเคลือบสารป้องกันความชื้นและเชื้อรา โดยทั่วไปผู้ผลิตมักย้อมสีกระดาษด้านหน้าเป็นสีเขียวหรือสีฟ้าเพื่อให้ช่างหน้างานแยกแยะออกจากแผ่นยิปซั่มมาตรฐานสีเทาได้อย่างชัดเจน ความหนาที่นิยมใช้สำหรับงานผนังคือ 12 มิลลิเมตร และ 15 มิลลิเมตร
คุณสมบัติเด่นของแผ่นยิปซั่มกันชื้นคือความเรียบเนียนของพื้นผิว น้ำหนักที่เบากว่าผนังก่ออิฐหลายเท่าตัว และความง่ายในการตัดแต่งหน้างาน ช่างสามารถใช้มีดคัตเตอร์กรีดและหักแผ่นได้ทันทีโดยไม่ต้องใช้เครื่องมือตัดไฟฟ้าที่ก่อให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจาย นอกจากนี้ยังมีความสามารถในการป้องกันเสียงและทนไฟได้ในระดับที่ดีตามคุณสมบัติตามธรรมชาติของแร่ยิปซั่ม เมื่อติดตั้งในพื้นที่ที่มีความชื้นสัมพัทธ์สูงอย่างห้องน้ำหรือห้องครัว แผ่นชนิดนี้จะไม่แอ่นตัวหรือเปื่อยยุ่ยจากไอน้ำในอากาศเหมือนแผ่นยิปซั่มธรรมดา
อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงทางวิศวกรรมที่ผู้ใช้งานมักเข้าใจคลาดเคลื่อนคือคำว่ากันชื้นไม่ได้หมายความว่ากันน้ำได้สมบูรณ์แบบ แผ่นยิปซั่มกันชื้นถูกออกแบบมาให้ทนต่อความชื้นในอากาศและละอองน้ำชั่วคราวเท่านั้น หากเกิดการรั่วซึมผ่านร่องยาแนวกระเบื้องหรือรอยต่อท่อประปาจนทำให้น้ำสัมผัสกับแกนยิปซั่มโดยตรงอย่างต่อเนื่อง น้ำจะค่อยๆ แทรกซึมผ่านขอบแผ่นที่ถูกตัดหรือทะลุผ่านชั้นกระดาษเข้าไปละลายผลึกยิปซั่ม ทำให้เนื้อในอ่อนตัว ยุ่ย และสูญเสียกำลังในการยึดเกาะสกรู ขณะเดียวกันกระดาษปิดผิวที่เปียกชื้นตลอดเวลาก็จะกลายเป็นแหล่งอาหารชั้นดีของเชื้อราดำซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพของผู้อยู่อาศัย
XPS Backer Board
XPS Backer Board คือแผ่นรองปูกระเบื้องประสิทธิภาพสูงที่พัฒนาขึ้นเพื่อแก้จุดอ่อนของทั้งแผ่นยิปซั่มและแผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์ แกนกลางของแผ่นผลิตจากโฟม Extruded Polystyrene หรือเรียกย่อว่า XPS ซึ่งเป็นพลาสติกพอลิสไตรีนที่ผ่านกระบวนการหลอมและอัดรีดจนเกิดเป็นโครงสร้างฟองอากาศขนาดเล็กละเอียดแบบ Closed-cell ที่ผนังเซลล์แต่ละเซลล์ปิดสนิทแยกขาดจากกันอย่างสมบูรณ์ จากนั้นทั้งสองด้านของแกนโฟมจะถูกเคลือบทับด้วยมอร์ตาร์ซีเมนต์ดัดแปลงโพลิเมอร์ที่ฝังตาข่ายไฟเบอร์กลาสชนิดทนด่างไว้ภายใน เพื่อสร้างพื้นผิวที่แข็งแกร่งและมีแรงยึดเกาะสูงสำหรับการปูกระเบื้อง
คุณสมบัติที่โดดเด่นที่สุดของ XPS Backer Board คืออัตราการดูดซึมน้ำที่เป็นศูนย์ แม้จะนำแผ่นไปแช่น้ำทั้งแผ่นเป็นเวลานาน น้ำก็ไม่สามารถซึมผ่านเข้าไปในแกนกลางได้ เพราะโครงสร้างแบบ Closed-cell ปิดกั้นการเคลื่อนที่ของโมเลกุลน้ำและตัดวงจรการดูดซึมน้ำตามรูพรุนเล็กหรือ Capillary Action ได้อย่างสิ้นเชิง อีกทั้งยังไม่มีส่วนประกอบของเซลลูโลสหรือกระดาษ จึงไม่ผุพัง ไม่บวมน้ำ และไม่เป็นแหล่งเพาะพันธุ์เชื้อราแม้จะอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เปียกชื้นตลอดปี
ในด้านการติดตั้งและการใช้งาน XPS Backer Board มีน้ำหนักเบามาก โดยแผ่นขนาดมาตรฐานหนา 12 มิลลิเมตร มีน้ำหนักเพียงประมาณ 3 ถึง 4 กิโลกรัมต่อตารางเมตร ซึ่งเบากว่าแผ่นยิปซั่มกันชื้นและแผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์หลายเท่า ช่วยลดภาระการยกขนย้ายขึ้นอาคารสูงและลดน้ำหนักบรรทุกคงที่ของโครงสร้างอาคารได้อย่างมหาศาล ผิวหน้าปูนซีเมนต์โพลิเมอร์ถูกออกแบบให้มีความหยาบในระดับที่เหมาะสม ทำให้ปูนกาวซีเมนต์สามารถยึดเกาะได้แน่นหนากว่าการปูกระเบื้องบนผิวกระดาษของแผ่นยิปซั่ม นอกจากนี้แกนโฟม XPS ยังมีคุณสมบัติเป็นฉนวนกันความร้อนในตัว ช่วยลดการควบแน่นของหยดน้ำบนผิวผนังเมื่อเกิดความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างภายในห้องน้ำที่อาบน้ำอุ่นกับห้องปรับอากาศที่อยู่ติดกัน
ข้อจำกัดของ XPS Backer Board มีเพียงเรื่องราคาต่อตารางเมตรที่สูงกว่าแผ่นยิปซั่มกันชื้นค่อนข้างมาก รวมถึงขั้นตอนการยึดสกรูที่จำเป็นต้องใช้แหวนรองสกรูชนิดพิเศษร่วมด้วย เพื่อกระจายแรงกดไม่ให้หัวสกรูจมทะลุชั้นปูนเคลือบผิว และหากต้องการเว้นพื้นที่ผนังบางส่วนไว้ทาสีโดยไม่ปูกระเบื้อง ช่างจำเป็นต้องฉาบบางสกิมโค้ทปรับผิวให้เรียบก่อนทาสีจริง ต่างจากแผ่นยิปซั่มที่สามารถฉาบรอยต่อแล้วทาสีทับได้ทันที
ทำไมการกั้นผนังห้องน้ำด้วยผนังเบาวัสดุถึงสำคัญ
อย่างที่ทุกคนน่าจะพอเดากันออกว่าห้องน้ำเป็นพื้นที่ที่มีสภาวะแวดล้อมรุนแรงเมื่อเทียบกับส่วนอื่น ๆ ในบ้านหรืออาคาร จากทั้งความเปียกชื้น อุณหภูมิ และไอน้ำ เมื่อคุณเลือกใช้วิธีกั้นผนังห้องน้ำด้วยระบบผนังเบาซึ่งประกอบด้วยโครงคร่าวเหล็กชุบสังกะสีและแผ่นกรุผนัง วัสดุแผ่นกรุจึงทำหน้าที่เป็นปราการด่านสุดท้ายที่ปกป้องโครงสร้างภายในและพื้นที่ห้องข้างเคียง
แต่สาเหตุหลักที่ทำให้ผนังห้องน้ำรั่วซึมในระยะยาวไม่ได้เกิดจากน้ำซึมทะลุแผ่นกระเบื้องเซรามิกหรือกระเบื้องพอร์ซเลน แต่เกิดจากน้ำซึมผ่านร่องยาแนวที่เสื่อมสภาพ รอยแตกร้าวขนาดเล็กบริเวณมุมชนผนัง และช่องว่างรอบจุดเจาะท่อน้ำดีและท่อน้ำทิ้ง เมื่อน้ำเล็ดลอดผ่านชั้นกระเบื้องเข้าไปได้แล้ว สิ่งที่เกิดขึ้นหลังแผ่นกระเบื้องจะแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงขึ้นอยู่กับชนิดของแผ่นผนังที่เลือกใช้
การใช้แผ่นยิปซั่มกันชื้นกั้นห้องน้ำ ในบริเวณที่โดนน้ำโดยตรงและระบบกันซึมเสื่อมสภาพ น้ำที่ซึมเข้าไปจะถูกดึงดูดขึ้นสู่ด้านบนด้วยแรงตึงผิวตามช่องว่างเล็ก ๆ ระหว่างกระดาษกับเนื้อปูนยิปซั่ม ความชื้นสะสมจะทำให้กระดาษปิดผิวเริ่มแยกตัวออกจากแกนยิปซั่ม ในขณะที่กระเบื้องแกรนิตโต้หรือกระเบื้องพอร์ซเลนสมัยใหม่มีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากถึง 20 ถึง 30 กิโลกรัมต่อตารางเมตร เมื่อชั้นกระดาษที่รับน้ำหนักกระเบื้องอยู่เปื่อยยุ่ย แรงยึดเหนี่ยวจะหายไปทั้งหมด ส่งผลให้กระเบื้องโก่งตัว เคาะแล้วมีเสียงโปร่ง และร่วงหล่นลงมาทั้งแผง ซึ่งนอกจากจะสร้างความเสียหายแก่ทรัพย์สินแล้วยังเป็นอันตรายอย่างยิ่งต่อผู้ใช้งานในห้องน้ำ
ในทางกลับกัน เมื่อใช้ XPS Backer Board กั้นห้องน้ำ แม้เวลาผ่านไปหลายปีจนยาแนวกระเบื้องบางจุดเกิดการหลุดร่อนและมีน้ำซึมผ่านเข้าไปหลังแผ่นกระเบื้อง น้ำจะทำได้เพียงหยุดอยู่ที่ผิวหน้าของชั้นปูนซีเมนต์โพลิเมอร์โดยไม่สามารถซึมผ่านแกนโฟมเข้าไปยังโครงคร่าวเหล็กด้านในได้ แผ่นผนังจะไม่ขยายตัว ไม่สูญเสียกำลังรับน้ำหนัก และไม่เกิดเชื้อราสะสมอยู่หลังผนัง ความเสียหายจึงถูกจำกัดวงอยู่แค่การซ่อมแซมยาแนวเฉพาะจุดโดยไม่ต้องทุบรื้อผนังทั้งแผง
นอกจากประเด็นเรื่องการป้องกันน้ำ การเลือกวัสดุผนังเบายังส่งผลโดยตรงต่อวิศวกรรมโครงสร้างของอาคาร ผนังก่ออิฐมอญฉาบปูนมีความหนาแน่นและมีน้ำหนักมากถึง 180 ถึง 220 กิโลกรัมต่อตารางเมตร ซึ่งหากนำไปก่อกั้นห้องน้ำเพิ่มเติมบนพื้นคอนโดมิเนียมหรือพื้นบ้านพักอาศัยที่ไม่ได้คำนวณเผื่อน้ำหนักผนังก่อไว้ อาจทำให้พื้นแอ่นตัว เกิดรอยร้าวตามแนวคาน และนำไปสู่การรั่วซึมที่รุนแรงกว่าเดิม ระบบผนังเบาที่ใช้ XPS Backer Board หรือแผ่นยิปซั่มกันชื้นมีน้ำหนักรวมโครงคร่าวและกระเบื้องเพียงประมาณ 30 ถึง 45 กิโลกรัมต่อตารางเมตรเท่านั้น ช่วยลดภาระโครงสร้างได้มากกว่า 75% และยังช่วยเพิ่มพื้นที่ใช้สอยภายในห้องน้ำเนื่องจากผนังมีความบางกว่าผนังก่ออิฐ
แผ่นยิปซั่มกันชื้น กับ XPS Backer Board ใช้อะไรกั้นผนังห้องน้ำดี?
หากพิจารณาจากประสิทธิภาพการป้องกันการรั่วซึมในระยะยาวสูงสุดโดยไม่คำนึงถึงส่วนต่างของค่าวัสดุ XPS Backer Board คือตัวเลือกที่ดีกว่าอย่างขาดลอยสำหรับงานกั้นผนังห้องน้ำทุกจุด เพราะคุณสมบัติกันน้ำ 100% ช่วยปิดความเสี่ยงเรื่องผนังบวมพองและเชื้อราได้อย่างถาวร
แต่สำหรับเจ้าของบ้านที่ต้องการบริหารงบประมาณอย่างสมเหตุสมผล วิธีปฏิบัติที่วิศวกรและสถาปนิกมืออาชีพแนะนำคือการแบ่งพื้นที่ภายในห้องน้ำออกเป็นโซนเปียกและโซนแห้ง แล้วเลือกใช้วัสดุให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่
ในส่วนของโซนเปียกซึ่งประกอบด้วยพื้นที่ภายในตู้อาบน้ำ ผนังฝั่งที่ติดตั้งฝักบัว และผนังรอบอ่างอาบน้ำ บริเวณเหล่านี้ต้องสัมผัสกับน้ำไหลผ่าน ไอน้ำร้อน และแรงดันน้ำโดยตรงทุกวัน จึงควรเลือกใช้ XPS Backer Board ความหนาอย่างน้อย 12 มิลลิเมตร ติดตั้งบนโครงคร่าวเหล็กชุบสังกะสีที่มีระยะห่างไม่เกิน 40 เซนติเมตร การลงทุนเพิ่มในจุดนี้ช่วยรับประกันว่าผนังโซนอาบน้ำจะไม่รั่วซึมไปทำลายโครงสร้างหรือสร้างความเดือดร้อนให้ห้องข้างเคียง แม้จะใช้งานต่อเนื่องยาวนานเกินสิบปีก็ตาม
สำหรับโซนแห้งซึ่งได้แก่ผนังหลังอ่างล้างหน้า โซนติดตั้งโถสุขภัณฑ์ และผนังส่วนบนที่อยู่พ้นระยะน้ำกระเซ็น บริเวณนี้ไม่ได้สัมผัสกับน้ำขังโดยตรง โอกาสที่น้ำจะซึมทะลุชั้นกระเบื้องจึงต่ำกว่ามาก การเลือกใช้ แผ่นยิปซั่มกันชื้น ความหนา 12 มิลลิเมตร หรือติดตั้งซ้อนสองชั้นความหนาแผ่นละ 9 มิลลิเมตรเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและช่วยซับเสียง ถือเป็นทางเลือกที่คุ้มค่า แต่มีเงื่อนไขสำคัญคือต้องติดตั้งแผ่นยิปซั่มให้ยกสูงจากระดับพื้นห้องน้ำอย่างน้อย 10 ถึง 15 มิลลิเมตร เพื่อป้องกันไม่ให้ขอบล่างของแผ่นดูดซึมน้ำที่นองอยู่บนพื้นห้องน้ำ และต้องทาเคมีภัณฑ์กันซึมเคลือบผิวแผ่นยิปซั่มทั้งหมดก่อนปูกระเบื้อง เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากปัญหาน้ำ
ปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้การเลือกชนิดแผ่นผนังคือรายละเอียดทางเทคนิคระหว่างการติดตั้ง เพราะต่อให้เลือกใช้วัสดุที่ดีที่สุดอย่าง XPS Backer Board แต่หากติดตั้งผิดวิธี น้ำก็ยังสามารถรั่วซึมผ่านรอยต่อระหว่างแผ่นและจุดเจาะท่อได้เช่นกัน โครงคร่าวเหล็กชุบสังกะสีที่ใช้ในการ กั้นผนังห้องน้ำ ต้องมีความหนาของเนื้อเหล็กอย่างน้อย 0.55 ถึง 0.75 มิลลิเมตร และควรวางระยะห่างของโครงคร่าวแนวตั้งทุก 40 เซนติเมตร แทนการใช้ระยะ 60 เซนติเมตรแบบผนังกั้นห้องทั่วไป ระยะห่างที่ถี่ขึ้นนี้จะช่วยเพิ่มความแข็งแกร่ง ลดการแอ่นตัวของผนังเมื่อมีคนพิงหรือเมื่อรับน้ำหนักกระเบื้องแผ่นใหญ่ ซึ่งเป็นการป้องกันไม่ให้ร่องยาแนวแตกร้าวจากการขยับตัวของผนัง
บริเวณรอยต่อระหว่างแผ่นผนังทุกแผ่นห้ามใช้ปูนฉาบรอยต่อยิปซั่มทั่วไปโดยเด็ดขาด เพราะปูนชนิดนี้จะละลายและนิ่มตัวเมื่อโดนความชื้น ช่างต้องอุดรอยต่อระหว่างแผ่นด้วยโพลียูรีเทนซีลแลนท์หรือกาวพอลิเมอร์ดัดแปลงที่มีความยืดหยุ่นสูง จากนั้นปิดทับด้วยตาข่ายไฟเบอร์กลาสเสริมแรง และทาทับด้วยระบบกันซึมชนิดยืดหยุ่นประเภทซีเมนต์ทากันซึมสองส่วนผสมหรือโพลียูรีเทนกันซึมให้ทั่วทั้งผืนผนังในโซนเปียก โดยเฉพาะบริเวณรอยต่อระหว่างผนังกับพื้นห้องน้ำและมุมเข้าฉากระหว่างผนังสองด้านซึ่งเป็นจุดที่โครงสร้างมีการขยับตัวมากที่สุด ควรเสริมด้วยเทปกันซึมชนิดยางยืดหยุ่นฝังลงในชั้นกันซึม รวมถึงใส่ปลอกกันซึมรอบท่อน้ำดีและท่อน้ำทิ้งทุกจุดก่อนเริ่มขั้นตอนการปูกระเบื้อง
ซึ่งการปูกระเบื้องบนผนังเบาทั้งสองชนิด ควรเลือกใช้ปูนกาวซีเมนต์ชนิดยืดหยุ่นสูงมาตรฐานสากลที่มีส่วนผสมของสารโพลิเมอร์เข้มข้น เพื่อรองรับการยืดหดตัวจากความร้อนและความชื้นของผนังเบา และควรหลีกเลี่ยงการปูกระเบื้องด้วยปูนทรายแบบดั้งเดิมหรือที่ช่างเรียกว่าการปูแบบซาลาเปา เพราะนอกจากจะทำให้เกิดโพรงอากาศหลังแผ่นกระเบื้องที่เป็นแหล่งกักเก็บน้ำรั่วซึมแล้ว ยังเพิ่มน้ำหนักกดทับให้กับโครงคร่าวผนังเบาโดยไม่จำเป็น
เมื่อมองภาพรวมตลอดอายุการใช้งานของอาคาร ค่าใช้จ่ายส่วนต่างระหว่างการเลือกใช้ XPS Backer Board กับ แผ่นยิปซั่มกันชื้น ในห้องน้ำขนาดมาตรฐานหนึ่งห้องอาจต่างกันเพียงหลักพันบาท แต่หากเกิดปัญหาการรั่วซึมจนต้องรื้อกระเบื้อง สกัดปูนกาว เปลี่ยนแผ่นผนัง และทำระบบกันซึมใหม่ทั้งหมด ค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมจะสูงกว่าค่าก่อสร้างครั้งแรกหลายเท่าตัว การตัดสินใจเลือกใช้วัสดุที่ทนน้ำได้อย่างแท้อย่าง XPS Backer Board ควบคู่กับการติดตั้งระบบกันซึมอย่างถูกต้องตั้งแต่ขั้นตอนแรก จึงเป็นแนวทางที่ช่วยป้องกันปัญหาผนังห้องน้ำรั่วซึมได้อย่างยั่งยืนและคุ้มค่าที่สุดสำหรับบ้านและอาคารทุกประเภท
และแน่นอนว่าถ้าหากคุณกำลังมองหา XPS Backer Board คุณภาพดี
สามารถสั่งซื้อ แผ่น XPS Backer Board 122×244 ซม. ความหนาตั้งแต่ 10, 12, 20, 30, 40, wปจนถึง 50 มม. รวมถึงความหนาอื่น ๆ ที่คุณต้องการ ได้ที่ Line Official Account ของ piases และ Facebook Fanpage ของ piases สินค้าพร้อมจัดส่งถึงคุณทั่วประเทศ